طراحی پارچه و ترکیب بندی (کمپوزسیون)

طراحی پارچه و ترکیب بندی (کمپوزسیون)
   طراحی پارچه مبانی هنر های تجسمی عناصر خام  و ساده ای اند که با در کنار هم قرار دادن آنها و استفاده آنها در جایی مناسب و با قوانین زیبا شناختی می توان ترکیب های فوق آلعاده ای به وجود آورد. طراحی پارچه هنرمند با انتخاب بعضی از این عناصر و آرایش آنها به گونه ای زیبا و با بهره گیری از مواد و مصالح و ابزار کار اثری عرضه می کند که در کل ترکیبی خوشایند دارد و طراحی پارچه بین عناصر روابطی زیبا برقرار است.ترکیب بندی یک اثر در جلب توجه بیننده نقش بسیار مهمی ایفا میکند اما قبل از هر چیز باید در مورد کادر که یکی از عوامل مهم در ترکیب بندی به شمار میرود توضیحات لازم داده شود.کادر در طراحی پارچه به عنوان معنایی که در دیگر هنر های تصویری مطرح می شود نیست.

  طراحی پارچه کادر در عرصه هنر های تصویر معیار مهمی برای ارزیابی روابط بین اجزا تشکیل دهنده هر اثر هنری است اما به علت راپورت دار بودن طرح پارچه  و تکراری و تکثیری بودن آن کادر به این صورت مطرح نیست به جز موارد خاص مثل طراحی برای تی شرت پتو پاراوان بعضی پرده ها روسری روتختی و... طراحی پارچه که طراحی آنها مثل دیگر هنرهای تصویری داخل کادری مشخص صورت می گیرد و ترکیب بندی ای نظیر نقاشی دارد.

  در طراحی پارچه بیشتر از ترکیب های قابل تکرار استفاده می شود که یا از دو جهت قابلیت تکرار دارند مثل پارچه های معمولی رایج در بازار یا از یک جهت تکرار می شوند مثل طرح های حاشیه ای.ابزار مورد استفاده در ایجاد اتود اولیه طرح رنگ روغن و کاردک است. طراحی پارچه این طرح به صورت تک رنگ چاپ می شود.ازجمله کیفیت های بنیادی که یک ترکیب بندی خوب را می سازند تعادل بصری تناسب شکل و زمینه فضای مثبت و منفی وجود روابط موزون و هماهنگ میان اشکال و عناصر و کنتراست است که هر کدام جداگانه مورد بحث قرار خواهد گرفت.

   طراحی پارچه استفاده از انواع کنتراست ها بافت ها و ریتم ها به اعتلای ترکیب بندی کمک می کند.در یک ترکیب بندی باید عناصر سازنده طوری با یکدیگر در صفحه ترکیب شده باشند که بین تمام عناصر هماهنگی تعادل و توازن وجود داشته باشد و طراحی پارچه رابطه بصری زیبایی بوجود بیاید و علاوه بر آن رنگ ها شکل ها اندازه ها بافت ها و... باید با هم پیوستگی داشته باشند تا جایی که از یکدیگر جدا نشدنی نمایند.

1. طراحی پارچه تعادل:هنگامی که یک ترکیب بندی برقرار است که چشم به راحتی بتواند در محدوده طراحی شده حرکت کرده هیچ گونه مانع بصری برای او به وجود نیاید.برای طراحی پارچه یک محدوده برای برای طراحی انتخاب می کنیم و طراحی پارچه عناصر را به شیوه ترتیب می دهیم که از نظر وزن رنگ تیرگی روشنی و جهت با یکدیگر تعادل برقرار کنند.به منظور یافتن تعادل برای کل طرح یک محور عمودی فرضی در محدوده طراحی در نظر می گیرم و تعادل را می سنجیم اگر به لحاظ بصری نا متعادل بود طراحی پارچه مثلا حس سبکی یا سنگینی در یک سمت نسبت به سمت دیگر آزار دهنده بود بخش هایی از ترکیب بندی را تغییر می دهیم طراحی پارچه مثلا تغییر در اندازه موتیف ها جای قرار گرفتن آنها فاصله رنگ وهه یا قسمت هایی از طرح را حذف می کنیم و نیروی بصری متفاوتی را که باعث دستیابی به تعادل بیشتر و ترکیب بندی دلخواه شود اضافه می کنیم.

2. طراحی پارچه تناسب شکل و زمینه:شکل ها عناصر  موتیف های موجود در یک طرح را فضای مثبت  و فضای خالی از شکل را زمینه یا فضای منفی می نامیم.یکی از مهم ترین عوامل ایجاد ترکیب بندی خوب روابط موزون و متعادل بین شکل و زمینه یا فضاهای مثبت و منفی است طراحی پارچه یعنی در عین اینکه هر کدام از عناصر به کار رفته مستقل هستند ولی با هم هماهنگی دارند.

3. طراحی پارچه تضادکنتراست): تضاد نیروهای بصری دارای انرژی و نیرویی است که ضمن ایجاد هیجان بصری و جلب توجه باعث به وجود آمدن تعادل نیز می گردد و از یکنواختی طرح جلوگیری می کند.جنبه هایی از تضاد در عناصر بصری که باعث ایجاد نیروی بیشتر می گردند از این جمله اند:

تضاد در رنگ

تضاد در شکل  

تضاد در بافت

تضاد در جهت
 

طراحی پارچه و قوانین ترکیب بندی

- طراحی پارچه موتیف هایی که طراحی ظریف دارند روی پارچه هایی با بافت درشت بسیاری از جزئیات خود را از دست می دهند. طراحی پارچه بهتر است برای این نوع پارچه ها بهتر است موتیف های ظریف به کار برده شوند.

- طراحی پارچه در طراحی برای کودکان از اشکال مشخص و قابل فهم استفاده شود.در رنگ بندی طرح های کودکانه بیشتر رنگ های شاد و ملایم استفاده شوند.

- طراحی پارچه موتیف هایی با خطوط پرهیجان و خشن برای پارچه هایی با موضوع های ورزشی و استفاده از موتیف های آرامش بخش ببرای موضوع های اتاق نشیمن و خواب و...

- طراحی پارچه استفاده از طرح مناسب برای حجم زیاد رنگ در انواع چاپ با زیردست کم و استفاده از طرح مناسب با حجم کم برای چاپ هایی با زیر دست زیاد

- طراحی پارچه توجه به فرهنگ و آداب و رسوم مکانی که قرار است پارچه در آنجا مورد مصرف قرار گیرد.

- طراحی پارچه طرح های عمودی برای پارچه های پرده ای یا کاغذ دیواری باعث می شود که ارتفاع دیوار بیشتر از اندازه واقعی نشان داده شود و برعکس طرح های افقی از ارتفاع می کاهند.

این قوانین مطلق نیستند و بسیاری از طرح ها را در بازار می بینیم که هیچ کدام از موارد ذکر شده را رعایت نکرده اند.

 

مبانی طراحی پارچه – مهسا فکری

 

 

طراحی پارچه و ترکیب بندی (کمپوزسیون)