مبانی طراحی پارچه

مبانی طراحی پارچه

طراحی پارچه و بافت

  طراحی پارچه از آنجا که تمام طبیعت را همواره دارای بافت می بینیم،از این رو تمایل داریم آنها را در اطراف خود حس کنیم در طراحی پارچه بافت جزو تنوعات سطح است خصوصیات بافت در یکنواخت آن است و چشم انسان همیشه آن را به صورت سطح می بیند.با بررسی هایی که در مقایسه سطوح ساده و سطوح ترام دار و بافت دار در پارچه ها صورت گرفته 80 درصد پارچه ها در طراحی پارچه دارای سطوح ترام دار یا بافت دارند،اما متاسفانه در روش های آموزشی رایج در دانشگاه های کشورمان کمتر در اینباره بحث می شود و فقط به استفاده از سطوح ساده رنگی بسنده می شود در گذشته به دلیل محدودیت هایی که در چاپ و طراحی پارچه وجود داشت،طراحان نمی توانسند از نظر بافت تنوع زیادی در طرح ها ایجاد کنند اما با گذشت زمان و پیشرفت تکنولوژی و امکانات و تجهیزات  مربوط به چاپ،امروزه انواع طرحها قابل چاپ رو پارچه اند.

  طراحی پارچه و بافت اشیا از دو طریق درک می شوند:یکی از طریق حس لامسه و دیگری از طریق حس بینایی که به آن بافت بصری می گویند البته این دو حس به طور مشترک برای درک کامل تر بافت تاثیر گذارند بافت بصری فاقد کیفیت ملموس است و فقط از طریق چشم میتوان آن را شناخت و به دو شکل تصویری و ترسیمی به وجود می آید:

بافت های تصویری و طراحی پارچه

  این بافت ها معمولا به صورت شبیه سازی از اشکال و اشیا طبیعت ایجاد می شوند،مثل بافت اشیا در تصایر عکاسی شده و نقاشی های طبیعت پردازانه

  تکنیک های عکاسی برای ایجاد بافت قابل استفاده اند،برای مثال تکنیک فتوگرام (در این شیوه اشیا مختلف را روی سطح کاغذ عکاسی قرار میدهند،سپس به کاغذ نور میدهند و آن را ظاهر میکنند)

حتی بافت مشاهده شده در میکروسکوپ نیز در طراحی و چاپ پارچه قابل استفاده است.

 

طراحی پارچه و حجم

  در چاپ پارچه به جز مواردی که خود حجیم اند یا تحت شرایطی حجیم می شوند مثل خمیر پفکی،فلوک یا چاپ مخمل،چاپ ژلاتینی و ازین قبلی موارد چاپ های خاص،حجم واقعی وجود ندارد البته ممکن است در طراحی پارچه  پارچه بعد از چاپ به عنوان روکش(مبل یا صندلی)در آید و یک حجم  واقعی را ایجاد نماید ،اما در طراحی پارچه،طراحی حجمی نداریم ،مگر طراحی حجمی یا بصری

  طراحی پارچه و این دسته حجم ها در اثر نوعی خطای چشم و با استفاده از فن پرسپکتیو و کاربرد سایه روشن ایجاد می شوند.از طریق هاشور،سایه روشن ،تجمیع و تفریق نقاط (ترام)یا خط به اشکال مختلف با تغییر شکل و اندازه اشکال میتوانیم ایجاد حجم و القای نور کنیم.در طراحی پارچه برای تنوع دادن به سطح ساده و پایین آمدن تعداد رنگ ها برای چاپ از خصوصیات سایه روشن استفاده می شود در این روش با تعداد رنگ ثابت ،پارچه ای با تنوع رنگی بالا طراحی می کنیم

 طراحی پارچه اینجا به تکنیک هایی که برای ایجاد حجم بصری یا مجازی،با استفاده از حداقل تعداد رنگ در طراحی پارچه استفاده یشود اشاره ی کنیم:

1-استفاده از رنگ تنالیته:

می توان سایه روشن های شکل مورد نظر را بر اساس سطوح خاکستری تفکیک کرد و از چند رنگ تنالیته در کنار هم استفاده نمود

2-استفاده از ترام:

می توان سایه روشن های شکل را با استفاده از تجمع و تفرق نقاط ایجاد کرد

  طراحی پارچه اگر این کار به صورت دستی راپید انجام شود،ترام نا منظمی خواهیم داشت و اگر با کامپیوتر انجام شود،نتیجه،ترام منظمی خواهند بود این گونه ترام ها شکل مختلفی از قبیل ترام دایره،مربع،صلیبی و... شکل دارند.

3-هاشور زدن:         

هاشور مورد نظر در طراحی پارچه از نظر شکل متفاوت است

4-تجمع و تفرق بافت ها(تکسچرها)

 

 طراحی پارچه و شکل

  در طراحی پارچه واژه «موتیف» یا «المان» به جای واژه شکل بیشتر کاربرد دارد.شکل و فرم غالباﹰ به یک معنی به کار می روند وطراحی پارچه حتی لفظ فرم مصطلح تر است اما در دنیای هنرهای بصری هریک مفهوم و معنای ویژه ای دارند.

  طراحی پارچه «شکل« هر جسم عبارت است از خطوط پیرامون سطح آن و بیشتر در مورد کارهای دوبعدی به کار برده می شود در حالی که «فرم» در مورد کارهای سه بعدی هنری مورد استفاده قرار می گیرد.بنابراین هر فرمی در طراحی پارچه خود دارای شکلهای فراوانی است.خط شاخص شکل است اما در بسیاری از موارد طراحی پارچه شکل های بدون خط دیده می شوند مثل هنگامی که هنرمند فقط با رنگ کردن سطح آن را مشخص می کند.

  طراحی پارچه سه شکل اصلی وجود دارند:مثلث , مربع و دایره که تمام اشکال و فرم ها از این سه شکل یا ترکیبی از آنها بوجود می آیند.هریک از این سه شکل دارای ویژگی های مخصوص به خودند و به هر یک از آنها حالات وخصوصیاتی نسبت داده شده که یا به علت شکل ذاتی آنها بوده است یا به علت واکنش دستگاه فیزیولوژی _ روانی انسانها و یا به علت تعابیر خاص فرهنگی و غیره.

1.مثلث:شکلی مهاجم و جهت دار است که همواره در حالت تحول,پویایی,حرکت و جنبش است.اگر بر یکی از اضلاع اش قرار گیرد از پایدارترین اشکال هندسی است و اگر بر روی یکی از رئوس اش قرار گرفته باشد حالت ناپایدار و متزلزل به خود میگیرد و خطر و دلهره را موجب می شود.

2. مربع:شکلی است متعادل و نماد صلابت,استواری,استحکام,سکون و بی حرکتی ومظهر قدرت و مادیت می باشد.

3.دایره:شکل کاملی است که در تمام حالات دارای تعادل است.دایره نماد حرکت جاودانه و بی انتهایی ,آرامش ,تداوم ,نرمی, لطافت,سیالیت,تکرار,معنویت,درون گرایی آن جهانی بودن است.دایره درون مرکز است و با حرکت دورانی خود بیننده را به درونش میکشد و او را در خود متمرکز می کند.دایره از گیراترین و جذابترین شکلهای هندسی است.

 

 

برگرفته از کتاب مبانی طراحی پارچه مهسا فکری/بهراد امین سلیمانی/حمید شمس

 

 

 

مبانی طراحی پارچه